Brexit a unijne znaki towarowe i wzory UE

Brexit – okres przejściowy

Wyjście Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej (Brexit), zapoczątkowane referendum 23 czerwca 2016, a poprzedzone wieloma zwrotami akcji nastąpiło z dniem 1 lutego 2020. Jest to wydarzenie niewątpliwie ogromnej wagi i o dalekosiężnych konsekwencjach, nie tylko dla Wielkiej Brytanii, ale dla całej Europy.

Do chwili obecnej nie zostały jednak docelowo uregulowane istotne kwestie dalszych relacji pomiędzy Unią Europejską i Zjednoczonym Królestwem. Z dniem bowiem 1 lutego 2020 weszła w życie jedynie czasowa Umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej – Dz. Urz. L 29 z dnia 2020-01-31 (dalej „Umowa o Wystąpieniu UK„).

Zgodnie z Umową o Wystąpieniu UK, do końca roku 2020 trwa okres przejściowy, w którym Wielka Brytania pozostaje w relacjach gospodarczych i uczestniczy w pewnym zakresie w porządku prawnym Unii Europejskiej na dotychczasowych zasadach. W związku z formalnym wyjściem z UE, Wielka Brytania nie bierze jednak udziału politycznego w funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Założeniem jest to, aby w okresie przejściowym rząd Zjednoczonego Królestwa oraz Unia Europejska wynegocjowały i zawarły umowę regulującą dalsze relacje pomiędzy dwoma obszarami, co mogłoby przyjąć postać umowy o wolnym handlu.

Nie wchodząc w szczegóły, negocjacje jak widać trwają w najlepsze:

Znaki towarowe UE i wzory przemysłowe jako istotny instrument wspólnego rynku

Jak już wspominałem w blogu (szczególnie Znaki towarowe za granicą. Ochrona marki w innych państwach), istotną cechą praw własności intelektualnej jest ich terytorialność, a więc skuteczność praw np. do znaku towarowego jedynie na obszarze danego państwa, który w swoim ustawodawstwie ustanowił takie prawo.

W przypadku obszaru o wspólnym rynku i daleko posuniętej integracji, którym jest Unia Europejska, wprowadzane tam regulacje ponadkrajowe (unijne) ustanawiają prawa ważne nie tylko w jednym kraju, ale na całym jej terytorium.

Unijne znaki towarowe i wzory przemysłowe bardzo dobrze odpowiadają potrzebom integracji rynku unijnego, powiązaniom i handlowi pomiędzy poszczególnymi państwami członkowskimi UE. Coraz częściej więc firmy wybierają unijną drogę ochrony przed rejestracją znaków towarowych, czy wzorów przemysłowych tylko w swoim kraju.

Brexit a znaki towarowe i wzory przemysłowe

Brexit ma oczywiście znaczenie także dla kwestii praw własności intelektualnej. Szczególnie istotne jest to dla praw o charakterze ponadkrajowym – unijnym. Są one jednolicie chronione na obszarze całej Unii Europejskiej, a więc są skuteczne bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich. Ze względu na znaczenie gospodarcze są to przede wszystkim rejestrowane przez Urząd UE ds. Własności Intelektualnej w Alicante, w Hiszpanii (EUIPO):

  • unijne znaki towarowe (inaczej znaki towarowe Unii Europejskiej – EUTM)
  • wzory wspólnotowe (wzory przemysłowe Unii Europejskiej)

Z jednej strony więc, uzyskując ochronę znaku towarowego UE firmy wiedzą, że będzie on chroniony także w Wielkiej Brytanii. Z drugiej strony, brytyjczycy rejestrując unijne znaki towarowe nie muszą ich zastrzegać odrębnie na swoim terytorium, ponieważ (jeszcze – o czym dalej) są one skuteczne na obszarze Anglii.

Skoro więc po wystąpieniu Wielkiej Brytanii z UE nie będzie obowiązywać w niej (po zakończeniu okresu przejściowego) prawo unijne, nie będzie też podstawy aby ważne i skuteczne były znaki towarowe których ochrona wynika z prawa unijnego.

Na marginesie, kilka danych statystycznych:

  • Wielka Brytania należy do państw z których pochodzi jedna z największych ilości zgłoszeń znaków towarowych
  • Łączna ilość zgłoszeń znaków towarowych w EUIPO przez podmioty angielskie to blisko 190 tyś. znaków towarowych
  • Wszystkich znaków zgłoszono do EUIPO od początku funkcjonowania ponad 2 mln znaków (wszyscy zgłaszający)

Znaki towarowe UE i wzory przemysłowe w Umowie o Wystąpieniu UK

Na szczęście kwestia własności intelektualnej nie została pominięta w Umowie o Wystąpieniu UK. Jej Tytuł IV (Własność intelektualna) w artykułach 54-60 szczegółowo reguluje mechanizmy, które będą miały zastosowanie. Tutaj skupię się jedynie na najważniejszych kwestiach dotyczących znaków towarowych i wzorów przemysłowych.

Z polskiej perspektywy, najbardziej istotna jest odpowiedź na pytanie – jak zostaną potraktowane zarejestrowane znaki i wzory unijne oraz znaki towarowe i wzory przemysłowe będące dopiero na etapie zgłoszeniowym.

Znaki towarowe i wzory Unii Europejskiej zarejestrowane przed 1 stycznia 2021

Od dnia 1 stycznia 2021 Urząd Własności Intelektualnej Wielkiej Brytanii (UK IPO) utworzy w rejestrach krajowe znaki towarowe i wzory przemysłowe odpowiadające tym zarejestrowanym w EUIPO (comparable trade mark/design). Zostaną one „skopiowane” do rejestrów UK IPO i będą miały taki sam status prawny jak znaki i wzory zgłoszone i zarejestrowane bezpośrednio w Wielkiej Brytanii, ale z odpowiadająca datą zgłoszenia (pierwszeństwa) wcześniejszego znaku towarowego lub wzoru Unii Europejskiej.

Co ważne – samo „sklonowanie” znaków i wzorów w Wielkiej Brytanii nie będzie wymagać dodatkowej opłaty. Dopiero przedłużenie takiego znaku lub wzoru będzie odbywać się na standardowych krajowych zasadach i podlegać będzie opłacie.

Od 1 stycznia 2021 istnieć więc będą równoległe znaki towarowe (wzory) – w EUIPO (unijne znaki towarowe lub wzory nie obejmujące UK) oraz w UK IPO (angielskie krajowe znaki towarowe). Dlatego też zarządzanie nimi (np. licencjonowanie, przenoszenie, przedłużanie itd.) odbywać się będą odrębnie do obu praw.

Znaki towarowe i wzory Unii Europejskiej zgłoszone i nie zarejestrowane przed 1 stycznia 2021

Inaczej jednak sprawa wygląda w przypadku nie zakończonych przed 1 stycznia 2021 postępowań zgłoszeniowych. W takich przypadkach nie następuje automatyczne przepisanie znaków towarowych lub wzorów przemysłowych do angielskiego rejestru krajowego, natomiast istnieje możliwość dokonania zgłoszenia odpowiadającemu zgłoszeniu w EUIPO w ciągu 9 miesięcy od dnia 1 stycznia 2021.

Wówczas taki znak towarowy czy wzór przemysłowy Wielkiej Brytanii może otrzymać datę zgłoszenia (pierwszeństwa) z wcześniejszego zgłoszenia unijnego znaku towarowego lub wzoru w EUIPO. Oczywiście takie zgłoszenie musi obejmować taki sam znak towarowy (wzór przemysłowy), a wykaz towarów musi być także zawarty we wcześniejszym zgłoszeniu unijnym.

Oznacza to też, że zgłoszenie w Wielkiej Brytanii znaku towarowego lub wzoru odpowiadającemu zgłoszeniu unijnemu nie nastąpi automatycznie. Będzie ono musiało spełnić kryteria formalne zgłoszenia krajowego, w tym podlegać będzie opłacie. Takie zgłoszenie będzie podlegało prawu Wielkiej Brytanii i w oparciu o nie będzie badane.

W praktyce można obawiać się szczególnie sytuacji, w której uprawnieni ze znaków UE, które jeszcze nie zostały zarejestrowane nie zwrócą uwagi na konieczność rozszerzenia ochrony na terytorium Wielkiej Brytanii (chyba oczywiście, że dojdą do wniosku, że nie jest to potrzebne).

Z drugiej strony nie można wykluczyć sytuacji, gdy inne podmioty będą zgłaszać krajowe znaki towarowe w UK IPO, odpowiadające znakom (wzorom) unijnym co do których nie zakończyło się przed dniem 1 stycznia 2021 postępowanie zgłoszeniowe w EUIPO. Będzie to szczególnie istotne w przypadku gdy nie zostaną one prawidłowo zgłoszone przez uprawnionego w okresie 9 miesięcy od dnia 1 stycznia 2020 – co pozwoli na zachowanie wcześniejszej daty ze zgłoszenia w Unii Europejskiej.

Szczegółowe wytyczne UK IPO

Powyżej przedstawiono ogólne zasady traktowania znaków towarowych (i wzorów) po zakończeniu okresu przejściowego przewidzianego w Umowie o Wystąpieniu UK. Więcej szczegółów można znaleźć na stronach UK IPO, który szeroko odnosi się do skutków Brexitu dla znaków towarowych i wzorów przemysłowych:

Tak czy inaczej, efekty Brexitu będą zapewne pojawiać się w odniesieniu wielu szczegółowych aspektów dotyczących znaków towarowych i wzorów przemysłowych, a także innych praw własności intelektualnej.

Myśląc więc szerokiej i kompleksowej ochronie europejskiej własności intelektualnej, a szczególnie gdy obejmuje także rynek angielski, warto pamiętać o Brexicie i zweryfikować strategię ochrony znaków towarowych, wzorów, czy innych praw własności intelektualnej na terytorium Wielkiej Brytanii.

Szczególnie w sytuacji trwających postępowań zgłoszeniowych, kwestii naruszeń praw, unieważnień, sprzeciwów. Warto też monitorować status prawny oznaczeń i podejmować w razie konieczności działania zapobiegawcze.

Obraz Pete Linforth z Pixabay

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *